Đổi số giữa nhị phân, thập phân và thập lục phân là kỹ năng thường gặp khi học tin học, toán học hoặc lập trình. Nếu nhớ đúng nguyên tắc, bạn có thể đổi khá nhanh mà không cần học thuộc máy móc.
Ba hệ cơ số thường gặp
- Nhị phân: cơ số 2, chỉ có 0 và 1
- Thập phân: cơ số 10, là hệ đếm thông thường
- Thập lục phân: cơ số 16, dùng 0-9 và A-F
Cách đổi từ nhị phân sang thập phân
Mỗi chữ số trong nhị phân ứng với một lũy thừa của 2.
Ví dụ: 1010₂
1 × 2^3 = 80 × 2^2 = 01 × 2^1 = 20 × 2^0 = 0
Cộng lại được 10₁₀.
Cách đổi từ thập phân sang nhị phân
Chia liên tiếp cho 2 và lấy phần dư.
Ví dụ đổi 13₁₀:
- 13 chia 2 dư 1
- 6 chia 2 dư 0
- 3 chia 2 dư 1
- 1 chia 2 dư 1
Đọc ngược từ dưới lên được 1101₂.
Cách đổi từ nhị phân sang thập lục phân
Nhóm các bit thành từng cụm 4 từ phải sang trái.
Ví dụ: 11111111₂
1111=F1111=F
Vậy kết quả là FF₁₆.
Cách đổi từ thập lục phân sang nhị phân
Mỗi ký tự hệ 16 ứng với 4 bit nhị phân.
Ví dụ:
A=1010F=1111
Vậy AF₁₆ = 10101111₂.
Mẹo học nhanh
- Nhớ bảng từ
0đến15giữa thập phân, nhị phân và hex - Học chắc nhóm 4 bit để đổi nhanh với hệ 16
- Tập với các số nhỏ trước, sau đó tăng dần độ dài
- Kiểm tra lại bằng công cụ nếu làm bài thi hoặc nhập dữ liệu quan trọng
Sai lầm thường gặp
- Đọc nhầm thứ tự bit từ trái sang phải
- Quên đọc ngược phần dư khi đổi từ thập phân sang nhị phân
- Nhầm A-F trong hệ 16 với số trong hệ 10
- Không điền số 0 ở đầu khi nhóm 4 bit
Công cụ hỗ trợ đổi hệ cơ số
Bạn có thể dùng ngay:
Kết luận
Nắm được quy tắc đổi số giữa nhị phân, thập phân và thập lục phân sẽ giúp bạn học tin học nhẹ hơn rất nhiều. Chỉ cần hiểu bản chất theo cơ số, bạn sẽ không còn thấy phần này khó nhớ nữa.